Allerlei dieren zie je zichzelf uitrekken vanuit een rusthouding, zelfs geeuwen, om daarna actief te worden. Hoe werkt dit precies? Ik strek mijzelf niet zo vaak uit, maar als ik dat doe met een soort van maximale trek, voel ik ook een geeuwreflex en voel mij daarna beter. Hoe komt het dat mensen min of meer deze reflex onderdrukken? Wat weten wij over pandiculatie als bewuste actie voor mensen? Is het iets om vaker te doen zodat je gezonder de dag door kunt? Dit artikel zal de geeuwreflex beschrijven en voorbeelden geven van toepassingen.

Pandiculatie – wat is de geeuwreflex?

Simpel gezegd – uitrekken en geeuwen. Maar deze korte versie doet tekort aan het geheel. Dan toch liever de tekst uit 1858 “eene uitzetting der spieren aan het gansche ligchaam, eene krampachtige trekking ten gevolge hebbende”. Frans de Waal vat het gapen als onderdeel of gevolg van pandiculatie samen als een oerreflex in zijn artikel in het Psychologie Magazine - https://www.psychologiemagazine.nl/artikel/ik-gaap-jij-gaapt/. Al miljoenen jaren doen allerlei dieren dit – van vogels tot vissen en alles wat daartussen op het land als zoogdier kruipt en gaat, alleen bij insecten is het niet duidelijk 😊 Bij mensen zit er net als apen een verbinding, empathie, die zorgt dat je mee gaat gapen of juist niet reageert op anderen en is het fysiek en sociaal gedrag. Pandiculatie is een specifieke actie waarbij het uitrekken, geeuwen en de ontspanning, doorvoer van energie daarna, als geheel gedaan wordt. In de wetenschappelijke wereld wordt dit ook wel de stretch-yawning syndrome (SYS) genoemd en bestudeerd. Om pandiculatie als bewegingsvorm te doen kun je een specifieke volgorde aanhouden: I aantrekken, insluiten van een beweging in een keten – concentrische contracties evt. tot in het gezicht bijv. met actief sluiten van de ogen en mond II uitstrekken, openen van een beweging in een keten – excentrische contracties – daar komt vaak de geeuw en het openen van de ogen als een versterking bij III loslaten, ontspannen – in maximale beweging en/of neutrale houding terugkomen – hier zie je vaak een soort van herstellen van de connectie met je lijf en een positieve energie ontstaan – een ander woord hiervoor is “arousal”. Het meest bekend is de houding waarbij we zittend onszelf uitrekken en vaak ook een geeuwreflex ontstaat. Dit is vooral in het bovenlichaam, maar het principe kan ook toegepast worden op andere bewegingen – somatische yoga maakt hier gebruik van. In de manuele therapie bestaat een methode “Muscular Repositioning (MR)” - http://musclerepositioning.blogspot.nl/2007/09/what-is-muscular-repositioning.html - die soortgelijke effecten veroorzaakt als pandiculatie.

Manieren

• armen (bij dieren voorpoten/vleugels) verlengen
• benen (bij dieren (achter)poten) verlengen
• hoofd strekken en eventueel de nek op- en/of voorwaarts bewegen soms met de mond (bij dieren ook wel snavel/bek)
• de rug verlagen of verhogen, vaak in delen
• verstijven van de romp
• geeuwen als beweging

Al deze soorten van bewegingen kun je deze combineren en vanuit verschillende posities doen, staan/zitten/knielen/liggen op je rug, buik of zij. Soms zie je dat alles tegelijk gedaan wordt inclusief  afbuigingen en soms zelfs rotaties. Het blijft altijd het uit elkaar brengen van delen in je lichaam met een zo groot mogelijke expansie. Bij dieren vaak net voor actief worden – bijv. als je de riem pakt van je hond, dan zie je vaak een overgang in pandiculatie als de hond lag te slapen! Vaak zie je dat de ogen worden dicht geknepen, een soort van uitschakelen van de omgevingsprikkels.

Conclusie en weblinks

Naast klinische diagnostische betekenissen bestaat een duidelijke relatie met toegenomen stijfheid of zwakte door eenzijdige, asymmetrische en langdurige houdingen. Pandiculatie (SYS), is een vorm van natuurlijk rekken die voor ons mensen de nadelen van stijfheid en zwakte kunnen verminderen of zelfs laten verdwijnen. Pandiculatie (SYS), is net zo zinvol voor mensen als voor de meeste dieren. Kijk eens of je ook minstens 50 x kan pandiculeren per dag in korte onderbrekingen of in een paar extra minuten bewegen? Voor atleten is het interessant om de brug te slaan tussen rust en inspanning met een paar pandiculaties. https://youtu.be/hQlbqdfbD7o - uitleg hoe je een stretch kan veranderen naar een pandiculatie Dieren https://www.youtube.com/watch?v=baoGe8YSu1k en https://youtu.be/2QmLRnb8vDY Qi Qong stijl https://youtu.be/90P5nyNjarI Microbreaks installeren om pandiculaties in te voeren bij computerwerk?https://hovancik.net/stretchly/ Geef gerust (re)acties.....)